1. Komentarz audio
Ap 1,1–3: Prolog Apokalipsy
W komentarzu wyjaśniam, w jaki sposób pierwsze trzy wersety Apokalipsy podsuwają nam klucz do interpretacji całej księgi.
Znajdziesz tu odpowiedź na pytania: Czym jest Apokalipsa jako „objawienie Jezusa Chrystusa”? Za czyim pośrednictwem dokonuje się to objawienie? Co jest jego treścią? W jakim kontekście następuje jego odczytanie? Dla kogo przeznaczone jest błogosławieństwo otwierające Apokalipsę?
Komentarz do Ap 1,1–3
Ap 1,4–8: Początek liturgicznej lektury Apokalipsy
Po wprowadzeniu do Apokalipsy przenosimy się do wspólnoty zgromadzonej na liturgii w dzień Pański. Słyszymy dialog, jaki zawiązuje się między lektorem odczytującym Objawienie a jego słuchaczami.
Znajdziesz tu odpowiedź na pytania: Jakie elementy tego dialogu możemy dzisiaj rozpoznać w obrzędach wstępnych Mszy świętej? Co zaskakuje w formule pozdrowienia odwołującej się do Trójcy Świętej? W jaki aktywny sposób wspólnota włącza się w sprawowanie tej liturgii? Kim jest Chrystus, którego wspólnota rozpoznaje jako przychodzącego do niej?
Komentarz do Ap 1,4–8
2. Punkty orientacyjne do lektury
Ap 1,9–11: Powołanie Jana
Patmos: Jan przebywa na niewielkiej wyspie na Morzu Egejskim, położonej około 60 km od Efezu. Nie jest to jednak zwykła informacja geograficzna. Jan znalazł się tam „z powodu słowa Bożego i świadectwa Jezusa” (Ap 1,9). Najprawdopodobniej został skazany na banicję z powodu swojej działalności misyjnej i świadectwa dawanego Chrystusowi.
Dzień Pański: Wizja ma miejsce „w dzień Pański” (Ap 1,10), czyli w niedzielę, w dniu, w którym chrześcijanie wspominają zmartwychwstanie Jezusa i celebrują Jego Paschę. Określenie czasu nie jest więc przypadkowe: doświadczenie Jana od początku zostaje wpisane w kontekst liturgiczny.
„W Duchu”: Biblia Tysiąclecia tłumaczy słowa Jana: „doznałem zachwycenia”. Dosłownie tekst grecki mówi jednak: „stałem się w Duchu”. Chodzi o doświadczenie prorockie: Jan znajduje się pod działaniem Ducha Świętego, który uzdalnia go do usłyszenia i zobaczenia tego, co Bóg chce mu objawić.
Siedem Kościołów. Jan ma zapisać to, co widzi, i przesłać księgę do siedmiu Kościołów rzymskiej prowincji Azji: Efezu, Smyrny, Pergamonu, Tiatyry, Sardes, Filadelfii i Laodycei. Wszystkie leżały w zachodniej części dzisiejszej Turcji. Ich kolejność nie jest przypadkowa: odpowiada trasie, którą mógł przebyć posłaniec, wyruszając z Efezu i zataczając łuk przez kolejne miasta. Liczba siedem, oznaczająca w Apokalipsie pełnię, wskazuje zarazem, że przesłanie księgi nie jest skierowane wyłącznie do tych siedmiu lokalnych wspólnot. Reprezentują one cały Kościół.
Ap 1,12–20: Widzenie Syna Człowieczego
Siedem złotych świeczników: Obraz siedmiu złotych świeczników przywołuje przede wszystkim menorę, siedmioramienny świecznik ze świątyni jerozolimskiej, ale może również przypominać dziesięć złotych świeczników ustawionych w świątyni Salomona (1 Krl 7,49). W Apokalipsie nie chodzi jednak o jeden siedmioramienny świecznik, lecz o siedem oddzielnych świeczników. Sam tekst wyjaśnia ich znaczenie: „siedem świeczników – to jest siedem Kościołów” (Ap 1,20). Chrystus ukazany pośród nich jest zatem obecny pośród swoich Kościołów.
„Podobny do Syna Człowieczego”: Określenie nawiązuje do tajemniczej postaci „jakby Syna Człowieczego” z Dn 7,13–14, która przybywa na obłokach przed Przedwiecznego i otrzymuje wieczne i powszechne panowanie królewskie. Do tej właśnie postaci odwołuje się Jezus podczas przesłuchania przed Kajfaszem (por. Mk 14,61–62). Jan rozpoznaje więc w Chrystusie chwalebnego Syna Człowieczego zapowiedzianego przez Daniela.
Szata do stóp i złoty pas: Długa szata przepasana złotym pasem przedstawia Chrystusa jako kapłana. Obraz ten ma jednak także wymiar królewski: złoty pas podkreśla godność i władzę tego, który stoi pośród swoich Kościołów.
Włosy białe jak śnieg: Ten szczegół ponownie prowadzi do Dn 7. Co znamienne, białe jak wełna włosy ma tam Przedwieczny (Dn 7,9), podczas gdy tutaj cecha ta zostaje przypisana Synowi Człowieczemu. W ten sposób Chrystus zostaje przedstawiony za pomocą obrazu, który w Księdze Daniela wyraża wieczność i nieskończoną mądrość Boga.
Oczy jak płomień ognia: Ogniste oczy wskazują na przenikliwość spojrzenia Chrystusa: nic nie pozostaje przed Nim ukryte. Jest to równocześnie spojrzenie Tego, który osądza i rozpoznaje prawdę o człowieku i Kościele.
Głos jak szum wielu wód: Potężny głos Syna Człowieczego przywołuje wizję chwały Boga w Księdze Ezechiela – głos Boga jest tam porównany do szumu wielu wód (Ez 43,2; por. 1,24). Kolejny raz Chrystus zostaje opisany za pomocą cech przysługujących samemu Bogu.
Siedem gwiazd w prawej ręce: Prawa ręka jest znakiem władzy. Znaczenie gwiazd zostaje odsłonięte w zakończeniu wizji: „siedem gwiazd – to są Aniołowie siedmiu Kościołów” (Ap 1,20). Obraz podkreśla, że Kościoły pozostają pod władzą i opieką Chrystusa.
Miecz obosieczny wychodzący z ust: Nie jest to broń trzymana przez Chrystusa – miecz wychodzi z Jego ust. Symbolizuje więc potęgę i skuteczność Jego słowa, które osądza i zwycięża (por. Hbr 4,12).
„Padłem do Jego stóp jak martwy”: Reakcja Jana przypomina zachowanie Ezechiela wobec objawienia chwały Jahwe: prorok również pada na twarz (Ez 1,28). Chrystus odpowiada jednak gestem bliskości – kładzie na Janie prawą rękę – i wezwaniem: „Przestań się lękać!”
„Ja jestem Pierwszy i Ostatni”: Chrystus określa siebie słowami, którymi w Księdze Izajasza przedstawia się sam Bóg (por. Iz 41,4; 44,6; 48,12). Zaraz potem odsłania tajemnicę swojej Paschy: „Byłem umarły, a oto jestem żyjący na wieki wieków”. Ten, który umarł i zmartwychwstał, posiada teraz „klucze Śmierci i Otchłani” – ma nad nimi władzę i odniósł nad nimi zwycięstwo.
3. Punkty do osobistej refleksji
Ap 1,1–3
- Czym jest dla mnie słowo Boże?
- Jaka lektura słowa Bożego przynosi błogosławieństwo?
Ap 1,4–8
- Jaka jest odpowiedź wspólnoty słuchającej słów Apokalipsy? W jakim stopniu odnajduję siebie w jej odpowiedzi?
- Kim jest dla mnie Chrystus przychodzący do mnie w liturgii?
Ap 1,9–11
- W jakim stopniu rozpoznaję siebie w słowach Jana, gdy przedstawia się jako „współuczestnik w ucisku i królestwie, i wytrwaniu w Jezusie”?
Ap 1,12–20
- Stając wobec przedstawionego w tym fragmencie obrazu Chrystusa, spróbuję wyobrazić sobie moje spotkanie z Nim. Co w Jego postaci szczególnie przyciąga moją uwagę?
- Co budzi się we mnie na słowa: „Przestań się lękać! […] Byłem umarły, a oto jestem żyjący na wieki wieków”?
Ten wpis jest częścią serii poświęconej Apokalipsie św. Jana. Jeśli rozpoczynasz lekturę tego cyklu, zacznij od wpisu: „Jak czytać Apokalipsę św. Jana dzisiaj?”
