Pytanie Księgi Rodzaju o cel Bożej próby wiary Abrahama (Rdz 22,1-19)
Opowiadanie o ofierze Abrahama i Izaaka należy do najbardziej poruszających kart Biblii. Wielu czytelników pyta przede wszystkim o sens Bożego polecenia złożenia w ofierze własnego syna. Tymczasem biblijna narracja prowadzi do innego odkrycia. Próba Abrahama nie dotyczy tylko jego posłuszeństwa, lecz przede wszystkim sposobu patrzenia. Człowiek wiary uczy się patrzeć na swoje życie oczami Boga.
Fragment rozdziału „Czy Abraham był gotów złożyć w ofierze swojego syna?” z książki Biblijne pytania o Boże miłosierdzie, s. 34-36:
Dramat spojrzenia
Mówienie o ślepym posłuszeństwie Abrahama jest nieuzasadnione. Dialog, który wywiązuje się między nim a synem u stóp góry Moria, pokazuje, że jego czyn wiary nie był mechanicznym spełnianiem żądań Boga. Abraham nie okłamuje Izaaka, mówiąc mu: „Bóg upatrzy sobie jagnię na całopalenie, mój synu” (Rdz 22,8). Zaskakuje fakt, że formułuje on tę myśl w czasie przyszłym: „upatrzy”, a nie „upatrzył”, mimo że wiedział, iż ofiarą ma być jego syn. Tym słowem rzuca wyzwanie Bogu. Oczekuje, że Pan wskaże mu zupełnie inną żertwę ofiarną. Skoro jest wierny Bogu do końca, a jego zawierzenie dociera do granicy po ludzku nieprzekraczalnej, ufa, że działanie Boga odpowie jego zaangażowaniu wiary. „Bóg poddał próbie Abrahama” (w. 1) – obecnie zaufanie patriarchy poddaje próbie wierność Boga, wiarygodność Jego obietnicy.
Doświadczenie Abrahama i Boga jest powiązane wzajemną próbą wiary i wierności. Również jej pokonanie dokonuje się na podobnej płaszczyźnie – płaszczyźnie wzroku. Wierność Boga objawia się w Jego spojrzeniu, które towarzyszy historii patriarchy. Ono wyznacza mu kres wędrówki fizycznej: najpierw ku ziemi Kanaan (por. 12,1), obecnie ku górze Moria (por. 22,2). Cel, który ma osiągnąć Abraham, został zatem już wcześniej ogarnięty wzrokiem Boga. W punkcie wyjścia jest on Abrahamowi nieznany, lecz pokonując dystans materialny, dociera on do widzenia miejscowości i góry wcześniej poznanej spojrzeniem Boga (w. 4). To samo przejrzenie dokonuje się na płaszczyźnie duchowej. Komunikat wydaje się czytelny: „złóż w ofierze swego syna”, lecz niezrozumiały pozostaje dla Abrahama sens tej ofiary. W drodze jeszcze go nie widzi, a mimo to w rozmowie z synem u stóp Moria wyraża głęboką nadzieję na dotarcie do niego: „Bóg upatrzy sobie jagnię na całopalenie” (w. 8). Kiedy wszystko jest gotowe do ofiary, Abraham „podniesie swoje oczy i ujrzy” barana uwikłanego w zaroślach (w. 13), którego złoży w ofierze. Tym spojrzeniem w górę patriarcha nawiązuje kontakt z Bogiem i dochodzi do ich wspólnego widzenia. Wiara Abrahama staje się zawierzeniem Bożemu sposobowi patrzenia.
Ten wpis jest częścią serii poświęconej biblijnemu przesłaniu o Bożym miłosierdziu. Jeśli rozpoczynasz lekturę tego cyklu, zacznij od wpisu „Dlaczego pytania o Boże miłosierdzie?”
