J 8,31-59
Żydzi odwołują się do Abrahama jako ojca narodu wybranego i są przekonani, że to zapewnia im szczególną więź z Bogiem. Jezus prowadzi ich jednak znacznie dalej. Objawia swoją wyjątkową relację z Ojcem, a kulminacją tej rozmowy jest wyznanie: „JA JESTEM”. Co znaczą te słowa wypowiedziane przez Jezusa?
Fragment rozdziału „Dialog z Żydami odwołującymi się do Abrahama” (J 8,31–59) z książki Odkrywanie siebie w dialogu z Jezusem, s. 125–127:
Żydzi odpierają zarzuty Jezusa, „mówiąc, że jest Samarytaninem i że jest opętany przez złego ducha [dosł. ma demona]” (J 8,48; por. w. 52). Tym samym zaprzeczają pochodzeniu Jezusa od Abrahama (nazywając Go Samarytaninem, uznają Go za poganina), a równocześnie zarzucają Mu pochodzenie od diabła. Oskarżenie o opętanie powtórzą raz jeszcze (w. 52), gdy Jezus wskaże na swoje słowo jako źródło życia wiecznego: „Jeśli kto zachowa moją naukę [dosł. słowo], ten śmierci nie zazna na wieki” (w. 51). Jezus odpiera te zarzuty, objawiając nie tylko swoje pochodzenie od Boga, ale ostatecznie wyznając swoje boskie imię: „JA JESTEM” (w. 58).
Kluczem jest zrozumienie, czym jest słowo, które wypowiada Jezus. Poznał je u swego Ojca (por. w. 55). Już wcześniej powiedział Żydom, że „Jego nauka nie jest Jego, lecz Tego, który Go posłał” (7,16). Skoro wypowiada słowa pochodzące od Ojca, nie „mówi we własnym imieniu”, a tym samym nie „szuka własnej chwały”, lecz chwały swego Ojca (por. 7,18; 8,50.54). Słowo Jezusa jest „prawdą”, ponieważ On jest ostatecznie Słowem, które Bóg Ojciec kieruje do świata. „Prawda”, o której mówi Jezus, nie jest jakąś abstrakcyjną rzeczywistością będącą przedmiotem poznania rozumu, lecz stanowi Boże objawienie dokonujące się w osobie Jezusa. Jezus jest „Prawdą”, ponieważ objawia swoją relację do Boga Ojca, odsłania w sobie miłość, którą Bóg przeżywa wobec człowieka, i wyzwala człowieka z niewoli grzechu. Dopiero przy takim rozumieniu „prawdy” otwiera się głębia słowa, którym Jezus rozpoczyna swoją dyskusję z Żydami: „Jeśli trwacie w nauce mojej [dosł. w moim słowie], jesteście prawdziwie moimi uczniami i poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli” (8,31-32). Przyjęcie Jezusa-Słowa jest wejściem w synowską relację Jezusa z Bogiem Ojcem, zanurzeniem się w miłości, która łączy Ojca i Syna, oraz wyzwoleniem od siebie (swego egoizmu i grzechu) do miłowania innych tą miłością, którą Bóg umiłował świat w Chrystusie.
Jezus, objawiając swoją relację z Bogiem Ojcem, odrzuca zarzut stawiany Mu przez Żydów, że czyni siebie „większym od ojca ich, Abrahama” (w. 53). Jest większy od Abrahama przez swoje pochodzenie od Boga Ojca: „Abraham, ojciec wasz, rozradował się z tego, że ujrzał mój dzień – ujrzał go i ucieszył się” (w. 56). W tym zdaniu Jezus odnosi się do radosnego śmiechu Abrahama na zapowiedź narodzin Izaaka – syna obiecanego mu przez Boga (por. Rdz 17,17). Wskazuje na Izaaka jako zapowiedź swojej osoby i swojego przyjścia na świat – Abraham dzięki wierze w Bożą obietnicę „ujrzał” ten dzień Jezusa. W ten sposób Jezus objawia wobec Żydów swoją boskość: „Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Zanim Abraham stał się, JA JESTEM” (J 8,58). Sens tej formuły objawieniowej „JA JESTEM” (gr. egō eimi), tak często używanej przez Jezusa w Ewangelii Janowej (identyczne zastosowanie tego zwrotu bez orzecznika w: 8,24.28; 13,19; por. 6,20; 18,5), staje się czytelny, gdy sięgnie się do Starego Testamentu. Formuły tej używa Pan Bóg dla podkreślenia swojej boskiej władzy (autorytetu), ale jeszcze bardziej dla wyrażenia swojej jedyności jako Boga i swojej boskiej istoty. W greckim przekładzie Starego Testamentu (Septuagincie) zwrot egō eimi przyjmuje w niektórych tekstach wręcz funkcję imienia Bożego (por. Iz 43,25; 51,12; 52,6 LXX). „JA JESTEM” w ustach Jezusa jest zatem słowem objawiającym Jego boskość, Jego bycie Bogiem i Jego wieczną egzystencję (dlatego „JEST”, „zanim stał się Abraham”). Żydzi zrozumieli sens tego objawienia Jezusa – porywają kamienie, by Go ukamienować, ponieważ – ich zdaniem – dopuścił się bluźnierstwa, czyniąc siebie Bogiem.
Ten wpis jest częścią serii pt. „Jezus w Ewangelii Janowej”. Jeśli rozpoczynasz lekturę tego cyklu, zachęcam do rozpoczęcia od wpisu „Kim jest Jezus według Ewangelii Janowej?”
