Jezus opowiada przypowieść o figowcu, który od lat nie wydaje owoców (Łk 13,6-9). Właściciel chce go wyciąć, lecz ogrodnik prosi jeszcze o rok cierpliwości. Ta historia nie jest opowieścią o drzewie, lecz o człowieku wezwanym do nawrócenia i cierpliwości Boga.
Fragment rozdziału „Nieurodzajny figowiec (Łk 13,6–9)” z książki Przypowieści Jezusa. Narracyjny klucz lektury (s. 156–158):
Przypowieść o nieurodzajnym drzewie figowym ma charakter metaforyczny, na co wskazuje zdanie, którym Jezus wprowadza swoje opowiadanie: „Jeśli się nie nawrócicie, wszyscy tak samo zginiecie” (Łk 13,5). Jest jasne, że postacie występujące w tej przypowieści odsyłają do innej rzeczywistości, której uczestnikami są słuchacze Jezusa.
Właściciel winnicy przedstawia metaforycznie Boga Ojca. Ten sposób interpretacji jest znany z innej przypowieści Jezusa – o robotnikach w winnicy (por. Mt 20,1). Winnica jest w Biblii tradycyjną metaforą Izraela jako przedmiotu szczególnej troski Boga (por. Ps 80; Iz 5,1-7). Z obrazem winnicy łączy się obraz figowca, którego obecność pośród winnych krzewów jest znakiem pomyślności, dobrobytu i pokoju (por. Mi 4,4; Za 3,10). Również samo drzewo figowe pojawia się w tradycji biblijnej jako metafora Izraela (por. Oz 9,10; Jl 1,7).
Bóg jest cierpliwy wobec Izraela, który odmawia wydania owocu. Owocem Izraela mają być wierność i posłuszeństwo wobec Boga i Jego przykazań, życie będące świadectwem, że pozostaje on ludem trwającym w przymierzu z Bogiem. Decyzja o wycięciu figowca jest reakcją na brak owoców. W wymiarze metaforycznym zapowiada ona sąd Boga nad Izraelem, który nie odpowiada na ofiarowaną mu miłość. Czasownik „wyciąć”, pojawiający się w przypowieści dwukrotnie (por. Łk 13,7.9), odsyła do przepowiadania Jana Chrzciciela, który ostrzegał: „Siekiera do korzenia drzew jest już przyłożona. Każde więc drzewo, które nie wydaje dobrego owocu, będzie wycięte i w ogień wrzucone” (Łk 3,9).
Pan Bóg jednak zmaga się z tą decyzją. W swojej sprawiedliwości chce pozostać wierny samemu sobie, co wyraża się w wierności dziełu stworzenia, które z miłości powołał do istnienia. Postać ogrodnika może być odczytana jako wyraz zwyciężającej cierpliwości Boga, który wydłuża czas swojego miłosierdzia, aby dać człowiekowi szansę na przemianę i odrodzenie. Ta Boża cierpliwość, za którą idą konkretne uczynki miłości, przybiera postać Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, który wstawia się za grzesznikiem, uwalnia go z niemocy i otwiera przed nim drogę do nowego życia.
Postulowane przez przypowieść nawrócenie grzesznika oznacza z jednej strony przemianę życia: przejście ze śmierci do życia, a tym samym powrót do tego, kim człowiek ma być zgodnie z wolą Boga Ojca. Z drugiej strony nawrócenie pozostaje odpowiedzią na miłosną inicjatywę Boga, który w swoim Synu ofiarowuje grzesznikowi miłosierdzie i przebaczenie.
Ten wpis należy do serii pt. Przypowieści Jezusa. Jeśli trafiłeś tutaj po raz pierwszy, zachęcam do rozpoczęcia lektury od wpisu „Dlaczego narracyjny klucz lektury przypowieści Jezusa?”
