Lectio divina to praktykowana od starożytności modlitewna lektura Pisma Świętego. Jej celem nie jest jedynie lepsze zrozumienie tekstu biblijnego, lecz spotkanie z Bogiem, który przemawia w swoim słowie. Punktem wyjścia jest zawsze uważna lektura tekstu, z której rodzi się jego rozważanie, modlitwa i gotowość do przemiany życia.
Przebieg lectio divina w prosty sposób przypomina papież Benedykt XVI w adhortacji Verbum Domini. Benedykt XVI, Adhortacja Verbum Domini. O Słowie Bożym w życiu i misji Kościoła, nr 87 (Watykan, 12.11.2010)
Chciałbym pokrótce przypomnieć tutaj jej podstawowe etapy [lectio divina]: rozpoczyna się ona czytaniem (lectio) tekstu, które rodzi pragnienie autentycznego poznania jego treści: co mówi tekst biblijny sam w sobie? Bez tego etapu istnieje ryzyko, że tekst stanie się tylko pretekstem, by nigdy nie wyjść poza własne myśli. Następuje później rozważanie (meditatio), w którym stawiamy sobie pytanie: co mówi tekst biblijny nam? Tutaj każdy osobiście, ale także wspólnota powinna otworzyć się na nie i z nim skonfrontować, ponieważ nie chodzi o rozważanie słów wypowiedzianych w przeszłości, ale w chwili obecnej. Dochodzi się następnie do etapu modlitwy (oratio), która zakłada pytanie: co my mówimy Panu w odpowiedzi na Jego Słowo? Modlitwa jako prośba, wstawiennictwo, dziękczynienie i oddawanie chwały jest pierwszym sposobem, przez który Słowo nas zmienia. Wreszcie lectio divina kończy się kontemplacją (contemplatio), podczas której przyjmujemy – jako dar Boga – Jego spojrzenie przy ocenie rzeczywistości i zapytujemy się: jakiego nawrócenia umysłu, serca i życia domaga się od nas Pan?
Przykład lectio divina do Dz 13,46-49
46 Wtedy Paweł i Barnaba powiedzieli odważnie: «Należało głosić słowo Boże najpierw wam. Skoro jednak odrzucacie je i sami uznajecie się za niegodnych życia wiecznego, zwracamy się do pogan. 47 Tak bowiem nakazał nam Pan: Ustanowiłem Cię światłością dla pogan, abyś był zbawieniem aż po krańce ziemi». 48 Poganie, słysząc to, radowali się i wielbili słowo Pańskie, a wszyscy, przeznaczeni do życia wiecznego, uwierzyli. 49 Słowo Pańskie szerzyło się na cały kraj.
1. Lectio – czytanie: co mówi tekst biblijny sam w sobie?
Czytam ze zrozumieniem tekst biblijny. Pytania po lekturze:
Co mnie w nim zaskoczyło?
Jakie słowa poruszyły mnie, utkwiły mi w pamięci?
Jakie słowo rozpoznaję dla siebie?
Odpowiadając na te pytania, można podkreślić w tekście odpowiednie zdania, słowa.
Dz 13 opisują pierwszą podróż misyjną św. Pawła. Czytany tekst to fragment mowy św. Pawła w synagodze w Antiochii Pizydyjskiej.
Moją uwagę przykuło zdanie: „Skoro jednak odrzucacie je [słowo Boże] i sami uznajecie się za niegodnych życia wiecznego, zwracam się do pogan” (w. 46).
2. Meditatio – medytacja: co mówi tekst biblijny nam?
Raz jeszcze czytam tekst biblijny i szukam w nich trzech „słów kluczowych” – słów, wyrażeń, zdań, które uznaję za ważne w tym tekście, za komunikujące jakąś ważną prawdę itd. Można te trzy „słowa kluczowe” jeszcze bardziej wyeksponować podkreśleniem czy zakreśleniem.
Mając te trzy „słowa kluczowe”, szukam powiązań między nimi, zastanawiam się, w jaki sposób te słowa wpływają na siebie, na wzajemne rozumienie się, zależą od siebie.
Tu każdy może wskazać inne słowa kluczowe. Dla mnie są one następujące:
w. 46 „odrzucacie je [słowo Boże] i sami uznajecie się za niegodnych” – postawa Żydów wobec słowa
w. 48 poganie „radowali się i wielbili słowo Pańskie”
w. 49 „słowo Pańskie szerzyło się”
W medytacji rozważam, jak różną postawę przyjmowali Żydzi i poganie wobec słowa Bożego. Dlaczego słuchacze Pawła odrzucali słowo Boże? Co znaczy, że „sami uznawali się za niegodnych”?
Przyglądam się reakcji pogan na słowo Boże: ich radości, uwielbieniu Boga. Jak ta sytuacja mogła wyglądać w synagodze: z jednej strony ludzie odrzucający, reagujący negatywnie na słowa Pawła, z drugiej strony entuzjazm pogan?
Dzięki czemu słowo Boże się szerzy? Czy dlatego, że odrzucane, czy też dlatego, że taki był zamysł Boga od początku: skierować je do pogan? Czy tym, co przyczyniło się do rozszerzenia słowa Bożego, nie byli przypadkiem poganie?
3. Oratio – modlitwa: co my mówimy Panu w odpowiedzi na Jego słowo?
Na kanwie przeczytanego tekstu modlę się, wypowiadając słowa prośby, dziękczynienia, uwielbienia, wstawiennictwa itd. stosowanie do tego, jak odniosłem to słowo Boże do siebie.
Modlitwa na kanwie przeczytanego słowa może wyglądać różnie: ktoś będzie dziękował za łaskę słuchania słowa Bożego, ktoś inny będzie wielbił Boga za Jego słowo, jeszcze ktoś inny będzie prosił o łaskę otwartości na to, co mówi do niego Bóg w swoim słowie.
4. Contemplatio – actio: czego domaga się to słowo ode mnie? Jakie nawrócenia wymaga ode mnie?
Na końcu pytam się, do czego przeczytane i przemodlone słowo Boże wzywa mnie dzisiaj. Czego konkretnie Bóg oczekiwałby ode mnie w moim życiu: jakieś zmiany postępowania, zmiany myślenia, patrzenia itd.
Ponownie każdy z nas może wyciągnąć inne wnioski dla swojego życia. Ważne jest, by postawić sobie pytanie: do czego wzywa mnie dzisiaj Bóg przez to usłyszane słowo?
