Syr 47,2-11 – Panowanie króla Dawida
Jednym ze sposobów rozważania słowa Bożego jest odkrywanie struktury tekstu. Jako przykład dałem tekst 2 Sm 7,4-17. Są jednak teksty, w których podobieństwa między słowami, wyrażeniami czy zdaniami nie są od razu widoczne, a mimo to ta metoda okazuje się bardzo owocna. Pokaż teraz tę samą analizę struktury w odniesieniu do Syr 47,2-11. Na pierwszy rzut oka jest to tekst odległy od naszego doświadczenia. Odczytalibyśmy go zapewne jedynie jako pochwałę panowania króla Dawida, którego mędrzec wychwala za jego dokonania.
1. Kontekst wypowiedzi
Ponieważ teksty przewidziane w liturgii słowa Bożego są zazwyczaj krótkimi fragmentami wyjętymi z większej całości, warto najpierw spojrzeć do danej księgi biblijnej. Pozwala to zobaczyć, do jakiej części należy czytany fragment i w jaki szerszy temat się wpisuje.
Od 44. rozdziału Księgi Syracha mędrzec wychwala działanie Boga w historii Izraela, przywołując wybitne postacie, którymi Bóg posługiwał się w dziejach swojego ludu.
2. Przeczytaj tekst – ustal, kto mówi, do kogo mówi
Ponieważ mamy do czynienia z księgą mądrościową, odpowiedź jest prosta. Mówi Syrach, a odbiorcami jego słów są przede wszystkim uczniowie jego szkoły mądrości, ale również wszyscy późniejsi czytelnicy jego księgi.
3. Jaki problem wyłania się w tekście?
Każda wypowiedź ma swój cel i podejmuje jakiś problem. Czasem zostaje on ujawniony już na początku, innym razem odsłania się dopiero w całym przebiegu tekstu.
W Syr 47,2-11 kluczowe jest pierwsze zdanie, w którym Syrach posługuje się metaforą:
Jak tłuszcz oddzielony od ofiar dziękczynnych, tak Dawid – od synów Izraela.
Jak rozumieć tę metaforę? Tłuszcz był tą częścią ofiary, która należała wyłącznie do Boga i była spalana na Jego cześć. Podobnie spośród całego Izraela Dawid zostaje ukazany jako ten, który zajmuje szczególne miejsce w Bożym planie.
Można więc powiedzieć, że głównym problemem podjętym przez Syracha jest wielkość króla Dawida.
4. Podkreśl słowa, wyrażenia i zdania, które się powtarzają
Nie zawsze znajdziemy identyczne słowa czy wyrażenia. Warto zwrócić uwagę również na słowa i wyrażenia bliskoznaczne, które przekazują tę samą myśl.
Nie będę cytował całych zdań, lecz wskażę najważniejsze powtarzające się wyrażenia.
- w. 6 – wysławiać, wychwalać
- w. 8 – oddawać chwałę, słowo uwielbienia
- w. 10 – wychwalać
Powraca również termin „chwała”, choć w różnych zestawieniach:
- w. 6 – korona chwały dla Dawida (przygotowana przez ludzi),
- w. 8 – Dawid swoimi czynami oddaje chwałę Świętemu i Najwyższemu,
- w. 11 – Pan daje Dawidowi tron chwały.
a) Czy podkreślone słowa, wyrażenia i zdania potwierdzają problem wskazany w punkcie 3?
Tak. Wszystkie podkreślają wielkość Dawida i prowadzą do ukazania jego chwały.
b) Określ podobieństwa i różnice między podkreślonymi zdaniami
Najpierw zwróćmy uwagę na czasowniki wyrażające ideę wychwalania. Zmienia się zarówno podmiot wychwalający, jak i przedmiot wychwalania.
- w. 6 – lud wychwala Dawida za pokonanie Goliata;
- w. 8 – Dawid każdym swoim czynem wychwala Boga;
- w. 10 – Dawid poprzez ustanowiony kult zachęca innych do wychwalania Pana.
Podobnie jest z terminem „chwała”.
Chwała Dawida
- w. 6 – „koronę chwały” dają mu ludzie, uznając jego wielkość;
- w. 11 – „tron chwały”, czyli władzę i panowanie, daje mu sam Bóg.
Chwała Boga
- w. 8 – Dawid oddaje chwałę Bogu, uznając Jego wielkość. Bóg jednak pozostaje „Świętym i Najwyższym” niezależnie od tego, czy człowiek Go wychwala.
c) Jak zostaje rozwiązany problem?
Tematem tekstu jest wielkość Dawida, jednak z analizy podkreślonych zdań wynika, że jest to wielkość otrzymana od Boga. Dawid dokonał wielkich czynów, ale było to możliwe tylko dzięki Temu, który zawsze pozostaje „Święty i Najwyższy”.
To Boże działanie na rzecz Dawida zostaje szczególnie podkreślone w w. 5, gdzie Dawid „wzywał Pana Najwyższego”, oraz w w. 11, który stanowi podsumowanie całego fragmentu: to Bóg wywyższył Dawida, przebaczył mu jego grzechy i dał mu tron chwały.
d) Zwróć raz jeszcze uwagę na podobieństwa i różnice. Przemyśl jedną z nich.
W tego rodzaju analizie nie ma miejsca na jedno, sztywne rozwiązanie. Szczególnie wtedy, gdy tekst nie zawiera oczywistych powtórzeń. Nie bójmy się więc własnych przemyśleń. Na tym polega medytacja nad słowem Bożym.
Można powrócić do różnicy między wielkością Dawida a wielkością Boga. Ciekawa jest również zmiana podmiotów i przedmiotów czasowników oznaczających wychwalanie. Powstaje swoista „sztafeta uwielbienia”:
- w. 6 – lud wychwala Dawida za jego czyny;
- w. 8 – Dawid swoimi czynami wychwala Boga;
- w. 10 – Dawid organizuje kult, aby w wychwalanie Boga włączyć cały lud.
W ten sposób na jednej płaszczyźnie zostają ukazane osiągnięcia militarne Dawida i jego troska o kult Boga. Ostatecznie tym, któremu lud ma oddawać chwałę, nie jest Dawid, lecz sam Bóg. I właśnie to Dawid dobrze rozumie.
5. Aktualizacja
Kierunek aktualizacji wyznaczają treści odkryte podczas analizy struktury tekstu. Staram się odczytać je w odniesieniu do własnego życia.
Pomyślę o Dawidzie i jego uwielbianiu Boga. W jaki sposób ja mogę uwielbiać Boga swoim życiem? Jakimi czynami?
