Autorzy biblijni bardzo starannie komponowali swoje teksty. Nieprzypadkowo powtarzali pewne słowa, zestawiali podobne lub przeciwstawne wyrażenia i umieszczali najważniejsze treści w określonych miejscach wypowiedzi. Uważny czytelnik może dzięki temu odkryć nie tylko sposób zbudowania tekstu, ale przede wszystkim jego główną myśl.
Analiza struktury nie polega na szukaniu skomplikowanych układów literackich. Jej punktem wyjścia są najczęściej powtarzające się słowa i wyrażenia. To one prowadzą do odkrycia problemu podjętego przez autora biblijnego, sposobu jego rozwiązania oraz przesłania tekstu.
Wskazówki do lektury
1. Poznaj kontekst wypowiedzi
Teksty liturgiczne są najczęściej fragmentem większej całości. Sprawdź, do jakiego wydarzenia, opowiadania lub wypowiedzi należy czytany tekst i jaki temat podejmuje w szerszym kontekście księgi.
2. Ustal, kto mówi i do kogo mówi
Rozpoznaj autora wypowiedzi oraz jej adresata. Dzięki temu łatwiej zrozumiesz sens słów i sytuację, w której zostały wypowiedziane.
3. Odkryj problem tekstu
Każda wypowiedź podejmuje jakiś temat lub odpowiada na konkretne pytanie. Spróbuj je sformułować własnymi słowami.
4. Odkryj strukturę tekstu
Podkreśl powtarzające się słowa, wyrażenia lub zdania. Następnie:
a) sprawdź, czy potwierdzają one główny problem tekstu;
b) zwróć uwagę na podobieństwa i różnice między nimi;
c) odkryj, w jaki sposób tekst prowadzi do rozwiązania postawionego problemu;
d) wybierz jedno z odkrytych podobieństw lub różnic i zastanów się, co ono wnosi do zrozumienia tekstu.
5. Odnieś tekst do swojego życia
Postaw sobie pytanie: co odkryte przesłanie mówi dzisiaj do mnie? W jaki sposób słowo Boże zaprasza mnie do zmiany myślenia lub działania?
2 Sm 7,4-17 – Bóg zbuduje dom dla Dawida – analiza struktury
Poniżej przedstawiam analizę struktury tekstu 2 Sm 7,4-17, korzystającą z metodologii analizy kompozycji tekstu.
1. Kontekst wypowiedzi
Ponieważ teksty przewidziane w liturgii słowa Bożego są zazwyczaj krótkimi fragmentami wyjętymi z większej całości, warto sięgnąć do księgi biblijnej i zobaczyć, do jakiego wydarzenia lub tematu należy czytany tekst.
2 Sm 7,4-17
W poprzednim rozdziale (2 Sm 6) Dawid sprowadza arkę przymierza do Jerozolimy. Na początku rozdziału 7 (w. 2) czytamy, że król mieszka już w pałacu cedrowym, podczas gdy arka przymierza – znak obecności Boga pośród swego ludu – nadal znajduje się w namiocie. Ten kontrast stanowi bezpośrednie tło dzisiejszego czytania.
2. Przeczytaj tekst – ustal, kto mówi i do kogo mówi
Przy wyjętych z kontekstu tekstach, które znajdują się w Oremusie, nie zawsze jest oczywiste, kto jest podmiotem mówiącym, a kto odbiorcą wypowiedzi. Zwykle takie informacje znajdziemy w samym tekście, ale niekiedy trzeba sięgnąć do jego kontekstu (zob. punkt 1).
2 Sm 7,4-17
Prorok Natan mówi do króla Dawida. Przekazuje mu słowo pochodzące od Boga. Można więc powiedzieć, że przez proroka Natana sam Bóg przemawia do Dawida, na co wskazuje formuła: „Tak mówi Pan” (2 Sm 7,5.8).
3. Jaki problem wyłania się w tekście?
Każda wypowiedź podejmuje jakiś temat lub odpowiada na konkretne pytanie. Czasem problem zostaje postawiony już na początku tekstu, innym razem wyłania się dopiero z całej wypowiedzi.
2 Sm 7,4-17
W w. 5 Bóg pyta Dawida, czy to właśnie on ma zbudować Mu dom na mieszkanie, czyli świątynię, w której zostanie umieszczona arka przymierza.
4. Podkreśl słowa, wyrażenia i zdania, które się powtarzają
w. 5: Czy ty zbudujesz Mi dom na mieszkanie?
w. 7: Dlaczego nie zbudowaliście Mi domu cedrowego?
w. 11: Tobie też Pan zapowiedział, że sam Pan dom ci zbuduje.
w. 13: On zbuduje dom imieniu memu, a Ja utwierdzę tron jego królestwa na wieki.
Termin „dom” pojawia się jeszcze w w. 16:
Przede Mną dom twój i twoje królestwo będzie trwać na wieki.
Dalsze działania
a) Czy podkreślone słowa, wyrażenia i zdania potwierdzają problem, który wskazałeś w punkcie 3 jako główny dla tego tekstu?
Tak. Jak refren powraca pytanie o budowę domu dla Pana.
b) Określ, jakie podobieństwa i jakie różnice zachodzą między podkreślonymi zdaniami
Jak to zrobić w praktyce?
W 2 Sm 7,4-17 powtarza się zwrot „zbudować dom”. Sprawdź, kto w poszczególnych wierszach jest podmiotem tego działania, czyli kto buduje:
- w. 5 – Dawid,
- w. 7 – Izraelici,
- w. 11 – Pan,
- w. 13 – Salomon.
Choć powtarza się to samo słowo „dom”, jego znaczenie zmienia się w zależności od kontekstu:
- w. 5 – świątynia,
- w. 7 – świątynia,
- w. 11 – dynastia, ród Dawida,
- w. 13 – świątynia.
Słowo „dom” pojawia się jeszcze w w. 16 i oznacza dynastię królewską, ród Dawida.
c) Jak jest rozwiązany problem?
Problemem tej wypowiedzi jest pytanie, czy Dawid zbuduje świątynię dla Boga. Odpowiedź Boga okazuje się zaskakująca. Świątynię zbuduje dopiero syn Dawida – Salomon. Natomiast sam Bóg zapowiada, że to On zbuduje „dom” dla Dawida, to znaczy umocni jego dynastię.
d) Zwróć raz jeszcze uwagę na podobieństwa i różnice. Przeanalizuj jedną z nich.
Poniżej podaję jedynie pewną propozycję interpretacji. W tym punkcie nie bójmy się własnych przemyśleń i pytań. W tego rodzaju analizie nie ma miejsca na sztywne rozwiązania ani identyczne odpowiedzi. Taki jest również sens medytacji.
W 2 Sm 7,4-17 warto zwrócić uwagę na kontrast między podmiotami budującymi dom. Dawid myśli, że to on zbuduje dom dla Boga, tymczasem okazuje się, że to Bóg buduje „dom” dla niego i jego potomków. Dawid chce coś uczynić dla Boga, podczas gdy Bóg nieustannie pierwszy obdarza go swoim dobrem.
Pomyśl, co mogło motywować Dawida do budowy świątyni. Czy była to wyłącznie troska o arkę przymierza, czy także pragnienie uczynienia czegoś dla Boga i zdobycia Jego uznania? Dlaczego Dawid najpierw zbudował pałac dla siebie, a dopiero później pomyślał o świątyni dla Boga?
5. Aktualizacja
Postawię się na miejscu Dawida, który usłyszał słowa proroka Natana. Co chciałbym uczynić dla Boga? A w czym odkrywam, że to Bóg pierwszy działa w moim życiu?
