Co pomaga odkryć?
Metoda pomaga zrozumieć przesłanie tekstów o charakterze mowy, modlitwy lub listu poprzez analizę relacji między autorem wypowiedzi, jej adresatem i osobami, o których jest mowa. Ułatwia również odkrycie głównych pojęć teologicznych oraz ich znaczenia dla życia współczesnego czytelnika.
Istota metody
Analiza przebiega według uporządkowanego schematu, obejmującego:
- właściwości literackie tekstu,
- autora mowy,
- adresata,
- relacje między autorem i adresatem,
- inne osoby występujące w wypowiedzi,
- najważniejsze pojęcia teologiczne,
- odniesienie przesłania tekstu do życia.
Schemat został opracowany przez Gabriellę Miller, a na gruncie polskim przystosowany do katechezy biblijnej przez Zbigniewa Marka SJ.
Dlaczego warto?
- pomaga uporządkować analizę tekstów o charakterze mowy;
- zwraca uwagę na relacje między osobami występującymi w wypowiedzi;
- prowadzi do odkrycia głównych pojęć teologicznych;
- ułatwia przejście od analizy tekstu do jego aktualizacji.
Na co uważać?
- metoda wymaga pewnego doświadczenia w pracy z tekstem biblijnym;
- schemat analizy należy dostosować do charakteru konkretnej wypowiedzi;
- analiza nie może zatrzymać się na poziomie egzegetycznym, lecz powinna prowadzić do odkrycia przesłania dla współczesnego odbiorcy;
- metoda wymaga więcej czasu niż większość pozostałych metod.
Przykład zastosowania
J 17 – modlitwa Jezusa o jedność uczniów
Analiza może przebiegać według następujących pytań:
Właściwości literackie
- Jaki charakter ma ta wypowiedź?
- W jakiej sytuacji Jezus ją wypowiada?
Autor mowy
- Co Jezus mówi o sobie?
- Co Jego słowa odsłaniają o Jego tożsamości i misji?
Adresat
- Do kogo zwraca się Jezus?
- Jakimi określeniami Go nazywa?
- Co mówią one o relacji Jezusa z Ojcem?
Relacja autora z adresatem
- Co łączy Jezusa z Ojcem?
- O co Jezus prosi?
- Jakie czasowniki opisują ich wzajemną relację?
Inne osoby
- Za kogo modli się Jezus?
- Jak opisuje swoich uczniów?
- Jakiej relacji między nimi oczekuje?
Główne pojęcie teologiczne: jedność
- Dlaczego Jezus modli się o jedność uczniów?
- Na czym ma się ona wzorować?
- W jaki sposób może urzeczywistniać się we wspólnocie Kościoła i w życiu rodzinnym?
Analiza prowadzi do odkrycia, że jedność uczniów nie jest jedynie zgodą między ludźmi, lecz uczestnictwem w jedności i miłości Ojca i Syna.
Wskazówki dla prowadzącego
- Przed spotkaniem warto przygotować krótki słownik najważniejszych pojęć teologicznych występujących w analizowanym tekście. Pozwoli to uczestnikom skupić się na przesłaniu wypowiedzi, a nie na wyjaśnianiu trudnych terminów.
- Nie ma potrzeby wykorzystywania całego schematu analizy. W zależności od tekstu można ograniczyć się do wybranych elementów, szczególnie tych, które najlepiej prowadzą do odkrycia jego głównego przesłania.
- Punktem dojścia analizy powinno być zawsze pytanie o znaczenie tekstu dla życia uczestników.
Warianty
- Włączenie metody w lectio divina, zwłaszcza na etapie lectio i meditatio. Analiza pomaga uporządkować uważną lekturę tekstu, odkryć relacje między osobami oraz wydobyć główne pojęcia teologiczne, które stają się następnie przedmiotem medytacji.
Pełny przykład zastosowania: Biblijne drogi, s. 193–194.
